Europol, Organize Suç Gruplarının Spor Yolsuzluğuna Karışması Durum Raporu’nu 06 Aralık 2021’de yayınlamıştı.
Raporda; Hukuk uygulayıcıları arasında spor yolsuzluğunun tanımı konusunda bir fikir birliği yoktur. İfadelerine yer verilmişti.
Spor yolsuzluğu olgusu, çok çeşitli yolsuzluk uygulamalarını kapsayabilir ve rüşvet, maç manipülasyonu, doping, bahis dolandırıcılığı, kara para aklama, uluslararası spor etkinliklerinin düzenlenmesi ve ev sahipliğinin etkilenmesi (ve sonraki ihale süreçleri) gibi uygulamaları içerir. Tüm bu yolsuzluk uygulamalarının ortak bir özelliği, spor alanını bir şekilde ciddi şekilde etkilemeleridir.
Europol, 06 Aralık 2021’de Organize Suç Gruplarının Spor Yolsuzluğuna Karışması isimli yayınladığı Durum Raporu’nun odak noktası, özellikle bahis ile ilgili boyutuna dikkat ederek maç manipülasyonudur; çünkü Europol'e bildirilen vakaların çoğu bu olguyla ilgilidir.
Spor müsabakalarının manipülasyonuna ilişkin genel kabul görmüş bir tanım, 2014 Avrupa Konseyi Spor Müsabakalarının Manipülasyonu Sözleşmesi'nin 3. Maddesinde yer almaktadır.
Sözleşmeye göre, spor müsabakalarının manipülasyonu uygunsuz bir şekilde sonucun veya bir spor müsabakasının gidişatının değiştirilmesini amaçlayan kasıtlı bir düzenleme, eylem veya ihmal anlamına gelir. Bu, söz konusu spor müsabakasının öngörülemez doğasının tamamını veya bir kısmını ortadan kaldırmak ve böylece kendisi veya başkaları için haksız bir avantaj elde etmek amacıyla yapılır.
Europol, üye devletlerin yetkili makamlarının eylemlerini ve işbirliğini destekleyecek ve güçlendirecektir.
Rapora göre; Hileli bahis ve organize suç örgütlerinin spor yolsuzluğuna karışması yeni gelişmeler değil. Ancak, organize suç örgütlerinin spor yolsuzluğuna karışması Avrupa Birliği (AB) Üye Devletlerinde artmaktadır. İfadelerine yer verilmişti.
2013 yılında Avrupa Parlamentosu, spor yolsuzluğu ve maç manipülasyonu konusunda özel bir Karar kabul ederek, maç manipülasyonu, spor yolsuzluğu ve diğer spor yolsuzluğu biçimleri hakkında istihbaratın toplanması, paylaşılması, analiz edilmesi ve yayılması da dahil olmak üzere bir dizi eylemin benimsenmesini talep etti.
AB ve ötesinde ilgili tüm paydaşlar (örneğin spor kuruluşları, lisanslama makamları, kolluk kuvvetleri) arasında yakın işbirliğine duyulan ihtiyaç vurgulandı.
Yine 2013 yılında Avrupa Parlamentosu, iç pazarda çevrimiçi kumar konusunda bir karar kabul ederek, bahis ile ilgili maç manipülasyonu ve çevrimiçi kumar yoluyla kara para aklama riskinin altını çizdi.
Sporda yolsuzlukla mücadele için uluslararası yasal çerçeve, örneğin 2014 yılında Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen Spor Müsabakalarının Manipülasyonu Sözleşmesi (Macolin Sözleşmesi, ilk uluslararası yasal araç) ile daha da güçlendirilmiştir. Bu sözleşme, yedi ülkede (Yunanistan, İtalya, Moldova, Norveç, Portekiz, İsviçre ve Ukrayna) onaylanmasının ardından Eylül 2019'da yürürlüğe girmiş, 31 ülke daha imzalamıştır.
Sporda yolsuzluğun küresel düzeyde ciddi bir suç olması, devlet taraflarını 'sporda yolsuzluğu önleme ve mücadele etme çabalarını artırmaya' çağıran, 'güçlü yasal ve kolluk kuvvetleri önlemlerinin önemini' vurgulayan, 'işbirliğini, koordinasyonu ve bilgi alışverişini geliştirmeye' ve 'sporda yolsuzluk risklerini etkili bir şekilde azaltmak için çabaları daha da koordine etmeye' çağıran BM Kararlarında da yansıtılmıştır.
Bu suçu uluslararası düzeyde daha etkili bir şekilde ele alma ihtiyacı, 2014 yılında Europol'ün özel bir operasyonel projesinin (Analiz Projesi Spor Yolsuzluğu) oluşturulmasına yol açtı ve bu proje, üye devletlerin soruşturmalarını desteklemeyi amaçlıyordu.
Yukarıda bahsedilen Avrupa Parlamentosu'nun şike ve spordaki yolsuzlukla ilgili kararı, futbol maçlarında şikeye karışan geniş bir suç şebekesini ortaya çıkaran 13 üye devlet ve Europol'ün olağanüstü operasyonel sonuçlarına atıfta bulunuyordu. O zamandan beri, Europol'ün desteğiyle, spor alanında faaliyet gösteren ve AB'yi etkileyen uluslararası organize suç örgütlerini hedef alan bir dizi ek büyük soruşturma başarıyla yürütüldü.
Spor yolsuzluğu, organize suçun dahil olması konusunda (uygulayıcılar arasında bile) farkındalık eksikliği nedeniyle genellikle sadece spor bütünlüğü perspektifinden ele alınmaktadır.
Europol, suç gelirlerini spor yolsuzluğu yoluyla aklayan veya dünya çapındaki spor etkinliklerini manipüle ederek yasadışı varlıklarını artıran suç şebekelerini ortadan kaldırmak için soruşturmaları desteklemeye devam ediyor.
Bu raporun temel amacı, spor yolsuzluğu, özellikle de şike ve organize suç arasındaki bağlantıyı vurgulamak ve uygulayıcılar ile kamuoyu arasında farkındalığı artırmaktır.
Europol'ün bu olguya ilişkin aldığı veriler kesinlikle kapsamlı değildir, ancak yine de ilgili yöntemleri ve organize suç ile en aktif organize suç gruplarıyla bağlantıları tanımlamamızı sağlamaktadır.
Bu durum raporu, uluslararası suç gruplarının spor yolsuzluğuna nasıl dahil olduklarına, özelliklerine ve yapılarına ve ayrıca suç şebekelerinin nasıl işlediğine ve işbirliği yaptığına dair bir fikir vermektedir.
Spor yolsuzluğu yoluyla organize suç gruplarının kara para aklama faaliyetleri de açıklanmaktadır. Buna ek olarak, rapor, Europol tarafından izlenen en belirgin spor yolsuzluğu biçimi olan şike türlerini incelemekte ve Asya bahis modeline bakmaktadır. Ayrıca, suç şebekeleri tarafından en çok hedef alınan sporlara, özellikle futbol ve tenise odaklanılarak özel bir bakış açısı sunulmaktadır.
Europol’un Organize Suç Gruplarının Spor Yolsuzluğuna Karışması başlıklı Durum Raporunun sonuç kısmında;
Tüm spor dalları için küresel bahis pazarının büyüklüğünün şu anda yılda 1,69 trilyon Avro olduğu tahmin ediliyor. Maç manipülasyonuyla bağlantılı spor yolsuzluğu genellikle bir spor bütünlüğü sorunu ve daha az ölçüde organize suç şebekeleri tarafından gerçekleştirilen ciddi bir suç olarak görülüyor.
Rapor, organize suç örgütlerinin spor yolsuzluğu alanındaki katılımını ve kullanılan yöntemleri açıklıyor. Bu suç alanı, İtalyan, Arnavutça konuşan, Rusça konuşan Ermeni ve Asya organize suç örgütleri gibi mafya tipi suç gruplarını da cezbediyor.
Bu suç doğası gereği oldukça uluslararasıdır; spor etkinliklerinin manipülasyonu herhangi bir ülkede gerçekleşebilir ve ilgili bahis faaliyetleri AB içinde veya dışında, çevrimiçi veya çevrimdışı sağlayıcılar aracılığıyla gerçekleşebilir.
Spor yolsuzluğuna karışan organize suç örgütlerinin, belirli roller, görevler ve sorumluluklarla çok katmanlı bir yapıya sahip olduğu görülüyor. Ayrıca, Avrupa merkezli organize suç örgütleri ve Asya suç sendikaları farklı planlarda işbirliği yapabilir veya özerk hareket edebilir.
Futbol, popülaritesi ve ona bağlı çok zengin bahis piyasası nedeniyle en çok hedef alınan sporlardan biri gibi görünüyor; ancak diğer profesyonel sporların da (örneğin tenis, basketbol ve diğerleri) etkilendiği düşünülüyor. Teniste (özellikle alt kademe müsabakalarda) spor yolsuzluğu giderek artan bir endişe kaynağıdır.
Spor yolsuzluğu büyük karlar sağlayabilir ve organize suç örgütlerine büyük ölçekte (uluslararası) para aklama fırsatları sunar. Bahis dışı maç manipülasyonu Europol'e yalnızca ara sıra bildirilmiştir, ancak bu tür maç manipülasyonu da büyük ölçüde gerçekleşmektedir ve hafife alınmamalıdır. Gerçek boyutunu belirlemek için kamu yetkilileri ve diğer ilgili paydaşlar tarafından daha fazla dikkat gösterilmelidir. Çevrimiçi teknolojilerin kullanımı, spor yolsuzluğuyla ilgili tüm suçlar için kolaylaştırıcı bir faktördür.
Spor müsabakalarında yolsuzlukla etkili bir mücadele için tutarlı, çok paydaşlı ve çok disiplinli bir yaklaşım sağlamak amacıyla kamu-özel sektör işbirliğini geliştirmek ve güçlendirmek çok önemlidir. Bu yaklaşım, kolluk kuvvetleri, adli makamlar, spor kuruluşları, düzenleyici makamlar ve diğer kamu otoriteleri, bahis operatörleri, bahis izleme ve bütünlük hizmetleri sağlayan özel şirketler ve daha geniş kamuoyu da dahil olmak üzere tüm ilgili paydaşların gerekli katılımını gerektirir.
Koruma altına alınmış raporlama sistemleri ve ihbar mekanizmaları da daha da geliştirilmelidir.
Farklı paydaşlar arasında artan iş birliği ve koordinasyon, farkındalığı artırmak ve bu alandaki sınırlı uzmanlıkla ilgili zorlukların üstesinden gelmek için de faydalı olabilir.
Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, AB ve ötesinde faaliyet gösteren organize suç örgütleriyle mücadele etmenin bir yolu olarak, üye devletlerin ve ilgili üçüncü tarafların bu zorlu suç alanını daha etkili bir şekilde ele alması ve önceliklendirmesi son derece önemlidir.
Kaynak:
Europol, The İnvolvement of Organised Crime Groups in Sports Corruption, 06 Dec 2021
