Osmanlı’da savaşlarda en önden giden, ölümü göze alan cesur askerlere verilen isimdir serdengeçti. Bir de Osman Yüksel Serdengeçti vardı, bir döneme damgasını vuran…
Bu dünyada bir Osman serden geçti. Namı kaldı ama!
“Kırk yıl mahpus, dört yıl mebus olduk!” diyen bir fikir işçisi…
Dik durmanın değerini, eğilmenin ise insanı ucuzlaştırdığını bilen bir adamdı. Lafını esirgemezdi hiç kimseden. Hak edene hakkını verirdi fazlasıyla. Tabutlukları en iyi o bilirdi bu ülkede, bir de yamuklukları…
Nasıl da sığmıştı o tabutluğa! Nasıl da sabırla kalmıştı orada! Kırk santimetre genişliğinde, elli santimetre uzunluğunda olduğu anlatılan, beton duvarların içi oyularak yapılmış tabutluklar… İçine giren insanın sağa sola dönemediği, mahkûmların duvarlara prangalarla bağlandığı daracık hücreler… Tepelerinde yanan ampuller… Isısıyla insanın bedenini ve ruhunu kavuran bir işkence düzeni…
Sırf düşüncelerinden dolayı ne insanlar zulme uğradı bu ülkede! Ne insanlar mağdur edildi! Bir sağdan, bir soldan denilerek nice hayatlar karartıldı, nice insanlar yok edildi.
10 Kasım, Osman Yüksel Serdengeçti’nin de ölüm yıl dönümü…
Dik duran insanlara ihtiyacımız var bugün. Yalaka olmayana, baş eğmeyene, üç kuruşluk menfaat uğruna şahsiyetini satmayana… Bu dünyanın fani olduğunu bilip fani olana meyletmeyene…
Tabutluklarda kalmış, hapsedilmiş bir fikir adamıydı o. Ülkesini seven, gerektiğinde sakinliğini koruyan ama ülkesine düşmanlık edildiğini düşündüğünde aslan kesilen bir adam!
Milletvekili seçildiği dönemde, Meclisin döner kapısından içeri girerken, “Döneklik buranın kapısında başlıyor,” dediği anlatılır.
Özü sözü bir adamdı. Dava adamıydı. Fikir adamıydı.
Kravatı yakasına değil, beline bağlayan adam…
“Bâbıâli”ye, sonrasında “Bâbıâdi” adını takan yazar…
Bu ülkeye kendi insanının gözünden bakmayanlara inat, o her şeye millî bir gözle bakardı. Bu toprağın insanıydı. Milliyetçiydi ve Müslüman’dı.
“Tanrı Türk’ü korusun!” sloganının ve “Tanrı” kelimesinin kulislerde çokça tartışıldığı bir dönemde, tartışanlara şöyle karşılık verdiği rivayet edilir: “Ne tartışıyorsunuz? Tanrı Türk’ü, Allah da Müslüman’ı korusun!”
Velhasıl zeki bir adamdı. Zekâsı kadar hazırcevap, hazırcevaplığı kadar cesur, cesareti kadar da kendine özgü bir insandı.
Rabbim rahmet eylesin bu güzel adama.
Çakma değildi o, takma da değildi, yapma hiç değildi.
Özdü öz Serdengeçti ve sözleri közdü köz!
Başlı başına muhalefetti. Herhangi bir muhalefet partisinin olmasına gerek yoktu o varken!
Sözünü esirgemezdi.
1940’lı yıllarda radyoda yaptığı bir konuşmada “Allah” kelimesini kullandığı gerekçesiyle mahkemelik olduğu yönünde bir anekdot anlatılır.
Duruşma sırasında hâkim, Serdengeçti’den savunmasını ister.
O da anlatmaya başlar:
“Efendim, halk arasında ‘Allah’a emanet ol!’ gibi dil alışkanlığı hâline gelmiş cümleler kurulur. Ben de olsa olsa böyle bir şey söylemişimdir.”
Bu açıklamanın ardından hâkimin tekrar sorduğu söylenir:
“Evladım, sen bu ülkede ‘Allah’ demenin yasak olduğunu bilmiyor musun?”
Serdengeçti, hiç duraksamadan cevap verir:
“Allah Allah!”
İşte Serdengeçti!
En ciddi meseleleri bile bir nükteyle anlatabilen, mizahı muhalefetin en keskin silahlarından biri hâline getiren adam…
Ömrünün son yıllarında Parkinson hastalığına yakalanır.
Titreyen ellerine bakarken şu cümleyi kurduğu söylenir:
“Bir zamanlar ülkeyi karıştıran ben, şimdi bir çayı bile karıştıramıyorum.”
Ne hazin bir son!
Bir zamanlar sözleriyle ortalığı ayağa kaldıran adam, artık bir bardak çayı karıştırmakta zorlanmaktadır.
Ama mizahını kaybetmez.
Yine bir keresinde kendisine sorarlar:
“Senin hastalığının adı ne?”
O da kendine has üslubuyla cevap verir:
“Vallahi araba markası gibi bir şeydi. İnsanın, ‘Benim de bir Parkinson’um olsa!’ diyesi geliyor.”
Acısını bile tebessüme dönüştürebilen bir adam…
Eşi İsmet Hanım’dan çocuğu olmaması üzerine söylediği rivayet edilen bir başka sözü de vardır:
“Hayatta iki İsmet’ten çok çektim. Biri hürriyetimi, diğeri zürriyetimi elimden aldı.”
Bir cümleye hem hayatını hem kırgınlıklarını hem de mizahını sığdırabilen kaç insan gelip geçmiştir bu dünyadan?
Kimileri makamıyla anılır, kimileri servetiyle…
Kimileri yaşarken unutulur, kimileri öldükten sonra bile konuşulur.
Osman Yüksel Serdengeçti, söyledikleriyle de susturulmak istendikleriyle de hatırlananlardan biri oldu.
Çünkü bazı insanlar yaşadıkları dönemin adamıdır, bazılarıysa yaşadıkları döneme sığmaz. O, ikinci gruptandı.
Ne makam karşısında eğildi ne de düşüncelerini söylemekten vazgeçti.
Bedel ödedi ama bildiği yoldan dönmedi.
Bugün dönüp geriye baktığımızda, insanın aklına ister istemez şu soru geliyor:
Kaç insan vardır makamını kaybetmeyi göze alıp şahsiyetini koruyan?
Kaç insan vardır susturulmak istendiğinde daha gür konuşan?
Kaç insan vardır eğilmek yerine kırılmayı göze alan?
İşte bu yüzden Serdengeçti’yi yalnızca bir siyasetçi, bir yazar ya da bir fikir adamı olarak değil, bir duruşun temsilcisi olarak da hatırlamak gerekir.
“Sofraya yürür gibi sehpaya yürüyemeyenler, dava adamı olamazlar,” sözüyle kapatalım bugünkü mevzuyu.
Ah Serdengeçti!
Bu dünyada kimler gelip geçti!
Kimileri geldi, geçti, unutuldu…
Kimileri serden geçti, adı kaldı.
Rabbim mekânını cennet eylesin.
